Read here

Poesias

Caspar Decurtins · 1907 · Free in the US

12,042 words · about 51 min to read

Period artwork: Interior of the Bodleian Library, 1845
About this edition

Free in the US: this text is in the public domain in the United States; it may still be in copyright elsewhere.

Licence: PD-US · Published in 1907 (before 1931): public domain in the United States. Text and transcription from it Wikisource by Wikisource contributors (transcription licensed CC BY-SA 4.0; contributors: https://it.wikisource.org/w/index.php?title=Poesias_(Sandri)&action=history). · Wikisource contributors

Text from Wikisource and set out for reading on screen; no words of the book are rewritten or summarized. How RedLectern is built

About this book

Author
Caspar Decurtins
Language
Italian
Published
1907
Length
12,042 words · about 51 min
Sections
55 reader sections
Text
Digital text
Rights
Public domain in the United States

 

Contents (55)
  1. 1 about 1 min
  2. 2 about 2 min
  3. 3 about 1 min
  4. 4 about 2 min
  5. 5 about 1 min
  6. 6 about 1 min
  7. 7 about 1 min
  8. 8 about 1 min
  9. 9 about 1 min
  10. 10 under 1 min
  11. 11 under 1 min
  12. 12 about 2 min
  13. 13 about 1 min
  14. 14 about 1 min
  15. 15 about 1 min
  16. 16 about 1 min
  17. 17 under 1 min
  18. 18 about 1 min
  19. 19 about 1 min
  20. 20 about 1 min
  21. 21 about 2 min
  22. 22 about 2 min
  23. 23 about 1 min
  24. 24 about 1 min
  25. 25 about 1 min
  26. 26 about 1 min
  27. 27 about 1 min
  28. 28 about 1 min
  29. 29 about 1 min
  30. 30 about 1 min
  31. 31 about 1 min
  32. 32 about 1 min
  33. 33 under 1 min
  34. 34 about 1 min
  35. 35 about 1 min
  36. 36 about 1 min
  37. 37 about 1 min
  38. 38 under 1 min
  39. 39 about 1 min
  40. 40 about 1 min
  41. 41 about 1 min
  42. 42 under 1 min
  43. 43 under 1 min
  44. 44 about 1 min
  45. 45 about 1 min
  46. 46 under 1 min
  47. 47 about 5 min
  48. 48 about 1 min
  49. 49 under 1 min
  50. 50 about 2 min
  51. 51 under 1 min
  52. 52 under 1 min
  53. 53 about 1 min
  54. 54 about 1 min
  55. 55 under 1 min

Continue:

1

Vol. VIII

Ad ais que bun temp arrivo, Cha ’s chatt’ils homens bunmarcho; Giaina tscherchand dimen’eir nus, O mattas cheras, ün marus.

Ah, da qualvart sto quel gnir our, Mes-chels as chatta fin cha ’s voul; Sun uschigliö taunt buns e prus, In as laschand gnir pcho da nus.

Scha vezzan pür, cha ’l bsögn ais grand, Schi faune tuot per nos cumand. Ah, con nos art e bel indschign Cumprer savains il tuschandrin.

Quella munaida fo glüschir, Als ögls fand la cuvaida gnir, Scha essans gobbas e trids s-chierps, Vains sülla laungia taunt pü spiert.

Cun quella fains que cha vulains, Al tuschandrin plaschair savains; Nun stains in dotta nell’taunt mel, In chesa, fuonz ed in squassel.

Schi nun guardaina sün que cuost E giain a faira per il fruost; Per esser sgüras taunt pü bain, Magari dain al nus il pain.

E cur cha ’l vains savieu cumprer, Bain dabottin giain a ’l spuser, Stant arüvlo pudess el gnir Ed our dals mauns eir ans fügir.

Stains fer uschea per gnir al bröch, Scha nus vulains purter il blöch; Vegliettas cumanzains a gnir, Cha forsa sainza stains murir.

2

Vol. VIII

Buna saira, tramagliunzas Da tramegl da mulinè! Tschantè giò co imminchüna, Chi sül baunch, chi sül s-chabè.

Laschè vair vossa filanda, Scha ’d ais lecit da guarder! Che vais, glin u chanf u launa, Quia cun vussas da filer?

D’ nuonder nò vus, duonna Barbla, Vais cumpro quist vos bel glin? Vus il vos, Giunfra Susanna? E vos chanf, mi’ and’Annin?

Vains cumpro dad ün tiroler, Inischi, giunfra cumer? Ad och bazs güsts per glivretta; Cu? as per’el forsa cher?

Ed eau be tschinch bazs la glivra Per mieu chanf avess pajo; Ma eau he do aint trais pels d’ chevra Nu ’s paress el bunmarcho?

Madina, cha nu ’l am pera, Perdunè ’m, sch’eau ’s di be cler; Que ais vaira buna stoppa, S’ vais lascheda ingianner.

Vus faros ’na trida taila, Que, savais, ’m displescha bain. Mo, per me fo’ la la s-chüsa, Ch’eau sun veglia gnid’almain.

A vais bain, ma duonn’Ursina, Ün melnüz nosch mulinè, El fo taunt ün grand schuschuri, Chi ’ns insuorda, schilafè.

Vais fat vossa becharia? Cu è ’la ida, vais fat grass? Mieu bovet ais sto passabel, El nun ais sto ne grass ne pass.

Ma dal puerch sun eau containta, Nun vess cret, ch’el füss sto taunt; Perche bön nun he inguotta Gieu da ’l der, pover armaint.

Cun qualchosa sarò ’l gnieu, Bain bger lat al varos do? Eau nun l’he do, cha vegn’arsa, Cu farin’e lat sgramo.

Discurrin dad otras chosas, Glivrain uossa quaist discuors; Che ’ns dschais d’ begl, vus duonna Barbla, Vais fat hoz bunas lavuors?

Eau he fat ma chaschedetta; Zieva sun ida a tramegl. Che danövs quintais dimena? Radschunè ’ns da vos tramegl! Vais sentieu, giunfra Susanna, Eir vus üna novited? Cha quaist’eivna ho do oura Co darcho üna müsted?

Vais chatto l’indschign, mas mattas, Cha pü chöntsch as maridais? Scha ’ls mats gnauncha nu ’s guardessan, Schi trer aint vus ils savais.

Mo, Dieu el sò, cha per quels homens, Ch’ün stu taunt ir a ’ls cumprer, Vessa eau ün bel buonder, Pütost sainza vögl eau ster.

Co co, per l’amur da Dieu, Che cha vulais gnir a ’ns dir! Ün bellin usche nun gnissas Neir vus a lascher fügir.

Pür ch’el saja, sainz’invilgia La giavüsch cun bain giodair; Cur cha vögl ir ad a quella, Da quels poss adün’avair.

O quecò vulainsa crajer, Perche vains sentieu be hoz, Cha vus traunter las marusas Eschas d’ün, chi ’nd ho deschdoch.

Che, che! Deschdoch marusas, E dinuonder las pigliais? Il mattun and ho be üna, E quella sun güst eau, savais!

Ch’ün marus tauntas and hegia, In quist muond füss bain ingüst; Sch’üna duonna deschdoch homens Pudess vair, füss pü da güst.

Buna not uossa, mas cheras, Vegn a chesa tar mieu bel; Be ch’eau ’l possa survgnir eau, Schi da memma nun he d’quel.

3

Vol. VIII

Vivat la mascarada Della deschevla not, Ils vegls e las vegliettas, Lur pierlas e lur sots.

Bels Türcs, Tudais-chs antics E d’otras naziuns In differents costüms, Ma suot pans tuots Grischuns.

Türchas e Romaunas, Eir Grecs e vegls Romauns, Pastuors e pasturellas, Tudais-chs e Taliauns.

Bernaisas, Luzernaisas Ed ün’o duos eir d’ Val, Fantschellas alvaneuras E Giauas della Val.

Tirolras, Montafunras Eir quellas s’ fettan vair. Vivat la Gurgemainta Da gioja e plaschair.

E poi eir las schlittedas Culs trais spus manaschunzs, E las bellas cupichas Da tschertüns chazzer buns.

Eguelmaing nos tanzmaister, Unito sieu local, Dals meglders d’Engiadina Chi ’nd saj’ ad üs da bal.

Al tandem ils suneders E lur alleger sun, Dal clarinet, da gia, E ’l terz cun il giun.

Nos carnaval uoss’oura Giarons a sepulir, Ed a ’l guavder ün ’eivna Almain pudessans gnir.

4

Vol. VIII

Il liun, quel grand monarc, Sco ün Nerone ais tiraun, Cur ch’el ho la trida glüna Sdrapp’il prüm, chi’l vain a ma

La vuolp ais il prüm minister Della cuort e cabinet, E nun ais in tuot l’Europa Ün chi saja usche secret.

La corniglia ais la cussgliera, Ais zuond abla nel cussagl; Tuot il di fo sia cratschleda, Dalla sair’infin mamvagl.

Vo svoland, tscherchand sa praja, Sun la terr’e sur il flum; Cric, cric, cric, cha ella cratschla, Ais pel solit seis costüm.

Melapaina ch’ell’arriva, II prüm minister la do ’l gianter. Beslas, sduns, curtels, furchettas E mantins la fo ’l purter.

Melapaina ch’elle ais tschanteda, Ella scumainza a cratschler, Cratschla no On sach d’ noviteds E zuond pochas sun vardets.

Bain eir l’aivla qui s’approsma Sco regina dels utschels; Ün grand regal cha quell’ais porta, Ün sach plain stachieu d’ nuschels.

Vain no tiers eir la gazella, D’ la regina ais la donzella; Quella vain eir per udir E ’l cumand per exequir.

Our dal god vain la tschuetta, Ho üna laungia maladetta; L’ho tin piz pestiferus, Nun lasch’in pos ne mels ne prus.

Giunker giat, quel grand calfacter, Fo gnau gnau in chadafö, Vo intuorn fand sa visita, Scha suot l’evna vain fat fö

Vain d’ las Indias papagagls, Chi dell’aivla sun famagls, Armaintets fich buondragius, Per sentir discuors dascus.

Dal Peru vain Giunfra schimgia; Quell’as tschainta sper la pigna, Fo eir gests da fer arir, Quaists signuors per divertir.

Signur uors cun trida tschera, Quel as tschainta be daspera, Approvescha lur cussagl, Sainza bger der dal battagl.

Vain d’ Norvega la balena, Tres ils peschs ais invideda, Vain per dir eir sieu parair E ’l convivi per giodair.

La balen’ais cuschinunza, Fich capabla cun cuschiner, No sur mer main’ la las spezias, Per ils trats as schasuner.

L’esan ais il musicant, Fo l ’alt, bass, tenor, discant. La chanzun fich bain intuna, Munt e vals que tuot strasuna.

Il püerch disch our in bun franzes: Quists signuors nu ’m saun incler; Tscherchè ün, chi bain in prescha Quaist linguach interpretescha.

Bain eir Bacchus, Dieu del vin, Sün ün char main’ün butschin Vin d’ Burgogna e Champagna, Co füt allegria e cuccagna.

Della cuort irrazionela Sun offizchels e curtischauns, Üna part sun europeers, Ils oters tuots sun indiauns.

5

Vol. VIII

In quist muond sainza plaschair Vivan narramainta. Sco eau vögl mi la giodair, Fin cha Dieu ’m spisgiainta.

Già la roba da quist muond A tuots fo la spaisa — Il piglier greiv taunt al zuond. Sgür nun port’ la spaisa.

Be il paun d’imminchadi Per nus oters basta; Qualchosett’imminchadi Aintr’a nus in chascha;

Dain al oura in bun vin, Giand all’usteria; Spess bavain qualche fraclin Tuots da cumpagnia.

A ’s tucher cun ils magöls, Cha scodün s’unescha, In sandet bavand dals lös, ’Nu’ cha ’l bun vin crescha.

Vivat nus! vivat Noe, Ahnherr d’ la bavranda, Vivat Bacchus saimpermê, Chi la recomanda!

In vantag poi del uster Fains qualche partida. Tschà! Giunfretta, gni a’ ns der Chartas e la crida.

A vulains fer üna a rams; Aise vaira, pruoders? Per il vin e taunts croccants In pêsch da buns pruoders.

Üna mezza po baster Per nus oters quatter, Cha gnind tort nus a charger Pudess chöntsch s’imbatter.

Quatter fraclas d’ vin purtè ’ns Auncha, giunfr’ustera, Ed allur imprigias fè ’ns, Ans fand bella tschera.

S’ maridand qualchün da nus, Pür ch’el as marida, Sch’el pigliess üna scu nus, Schi nun è’ la trida.

Sülla roba nun guardè, Pigliè a vos geni; Eau que co fatsch, schi la fè, Scu ch’eau he nom Töni.

6

Vol. VIII

Vegn suvent in mas fadschendas, Fand chalenders Sün que chazzer marider, E da spess, stand in que prievel, Aint il spievel Scha sun bel stun a’ m guarder.

S-ch’üna bögia da majastra. Chi s’implastra Sü cun mez arüp tschervè, He il prüm üna testina, Grossa, fina, Ch’eau nun sun güst ün tüvè.

He chavels cun bellas rollas E tretschoulas, Chi saun ster drettuntersü, Ed il frunt cun bgeras fodas Alla moda Dels bels giuvens d’hoz in di.

He ’na buocha buna leda, Ch’in üna geda Po ir aint a pêr duos sduns, E d’ün vaccar nes furnieu Sun, per Dieu, Ch’eau savur ils buns baccuns.

Bun tschilöz e gula largia, Ch’üna chargia Po ir giò da maccaruns; Ed ün stommi d’ spech in gramma, Disch ma mamma, Ch’eau mangess eir scorpiuns.

Conservand quaists mieus artichels, Perpendichels, Chi faun propi inamurer, Schi dal sgür, cha la vintüra Lönch nun düra In mieu puogn da capiter.

Roba he dichedavuonda, Chi ’m confuonda, Ch’eau nun se bod pü che ’nd fer. Pü munaida cu manestra, Our da fnestra He aunch hoz stuvieu bütter.

Mieu Gian Gross pür cha bap clama E la mamma, Be ch’eau ’m possa marider. Ma sun fin, cha spet la giunfra, Ch’ell’am cumpra E vegn’ell’a’ m dumander.

7

Vol. VIII

Cur vögl suter ün bel langaus Pigl la Capuriuna, E sül clamer caporal heraus Quell’in mieu cour intuna.

Per savair l’arte del dissegn Gess fin in Sant’Elena, Giavüsch dimena per mieu pegn Signura Madalena.

Scha saimper vöglian am tenter, Fatsch eau la trista mina; Mieu desideri da ’m placher Füss cun Signura Nina.

Üna tuschandra, ch’eau pigliess, Ais dutscha sco la manna; Pertaunt mieu geni s’aspettess La Melcher Signur’Anna.

Schapür cha vess da ’m marider, Nun vegn eau our per Flander; Ma stun be cò a retschercher Giunfra Chatrina Tschander.

Per ma vintüra tscherch eau be ’Na buna tarattetta; Dimena spordscher vögl l’anè A Giunfra Malgiaretta.

Eau stun dret sü sco ’n grenadier, Cur cha ma Neis’am guarda; In sa fuschina bat il fier, Guardand, ch’ella non m’arda.

Ad ais bain lönch, ch’eau vegn tscherchand ’Na buna compagnia, Ed in effet spess, m’insömgiand, M’impais sün Giunfra Maria.

8

Vol. VIII

In ün mes-chal guard il prüm Ch’el hegia bellas chammas! Sar Gian Jenatsch quel füss güst ün Per mas masellas lammas.

Cun chi so a mi piglier Sun üna buna matta, Simun Stail s’avess s’adder, Cur cha nu l’ho la tschatta.

Quasi ogni not in il prüm sön La chod’amur am sdasda, Lasch d’üna vart il Barba Tön E tegn Nicà chi ’m guarda.

Per stüzzanter mieu appetit Mangess eau be lindornas; Ma scha survgniss poeta Tit, Al fess eau sgür las cornas.

L’otra saira immez il plaz Am tütschet eau nel nes plat; Quel, chi ’l porta, ais Tumeschin, Chi ’m plachet ün bel bütschin.

Il plü bel, chi ais acqui, Ais que giuven Gian Duri, Quel vuless eau bain dasper Per podair bain l’abbütscher.

9

Vol. VIII

Dad ün giuven sun l’amanta, Chi nun ais güst co preschaint, L’ais il Giunker Curdin Planta, Sün quel he l’impissamaint.

Am da ster in allegria, Eir siand da co davent; Per ma chera compagnia Pigliess Giunker lütenent.

Aunz cun giuven m’imprometter, Al domand, sch’el ais purschel; Il pü bain am comprometter Poss dal Giunker Manuel.

Cur m’impais sün la sudeda, Schi mieu cour vo suspirand, E vuless gnir ingascheda Da mieu Giunker adjutant. Sè ster leigr’in compagnia Cun ün giuven sün mieu bratsch; Il plü bel, chi ais acquia, Ais que bun Sar Gian Jenatsch.

Mê nun possa eau gnir stüfcha Dal dschambun e nell’ dal pech; Pero uossa clap la müffa, Scha nun vain mieu Gudains Trech.

25 Eau sun quia üna giuvnetta E sun auncha da barat, Giavüschand, cha Dieu am detta Franzais-chun per mieu tarat.

Nun fatsch mê la tschera trista, 30 Amatura sun del spass; Que Tschandrin Sar Gian Battista Bram eau co per ster a plaz.

Minch’utschè am’il sieu gnieu, Scu eir ogni armaintet; 35 Uschè ais la spraunza mia Gnicca, gnacca be sulet.

Sch’el ais trid, que nu’ m importa, Be ch’el hegia brav murbign; Perque pigl la buocha torta, 40 Chi ho nom Tumesch Martin.

Giov gugent a tschuppatschella, A mignau e gnö la flur; Duriin am fo la bella E cupicha tuot suot sur.

A mi plescha l’allemanda Il pü bain da tuots ils sots; D’ Sar Duri sun la tuschandra Eir in temp dels pü grands chods.

Scha gniss bod üna schlitteda 50 Da noss giuvens buns schlittunzs, Schi ’m vögl vair recommandeda Al Poet per manaschunz.

10

Vol. VIII

Mieu cher bun Sar padrin! Eir eau ün giavüschin Als fatsch da tuot mieu cour.

Als benedesch’il Segner, Vögl’in sa chüra ’ls tegner. Ah schi; tuot lur vit’our.

Eir vegna a ’ls der fortüna, Plaschair, algrezch’adüna, Suainter lur giavüschs.

Uoss’a lur bainvoglientscha M’arcumand d’arcuntschentscha, Cu ’ls fer tuots mieus salüds.

11

Vol. VIII

Evviv’il Signur Capo, Vulains da cour clamer, Il quêl purtet la chappa D’ protempore Nuder.

Il nöbel sieu offici Dieu vöglia benedir, Al conservand felici, Ch’el possa l’ademplir.

A contentezz’e brama Da quels, chi l’haun elet Cun l’actuel Landamma, Ch’ais il Signur Prefet.

Tuots duos soggets da stima, Da spiert e probited; Amur in els s’exprima Per nossa liberted.

Bain degns sun in sostanza L’onore da cuvrir Tal caricas d’importanza, Ch’ün get a ’ls conferir.

Neir schelta pü profuonda Tuot nos comön inter, Per bain fixer sa spuonda, Tschert non podaiva fer.

Evviva dunqu’ adüna Quaists duos ondros signuors; Da ’ls vair s’ho la fortüna Per nus arredschaduors. Zuoz 1 Marz 1817.

12

Vol. VIII

Am partind da te, ma bella, Eau t’abbratsch cun ma dolur, Ma mia mir’ais saimper quella, Da ’t mantegner mi’ amur. Mieu dovair davent am clama, E l’affet am voul cun te; Stögl lascher quella chi ’m ama Inavous, o Dieu, da me.

Vegn pel muond, tscherchand fortüna, Sco ün pover pelegrin, In mieus dis da giuventüna, Seguitand il mieu destin. Mi’ onur am sarò guida Cun il bun deportamaint, E la brama, chi m’inspira Ad ün nouv stabilimaint.

Da nus povers grischs sun telas Las bain düras condiziuns; Ma saron saimper eguelas, Fin cha düran ils Grischuns, Chi ils bgers da lur dis stöglian Trer davent da cheras lur, Per as guadagner, scha vöglian, Quatter bluozchers cun onur.

Bgers da quels and ais intraunter, Chi l’ogget il pü a cher Staun lascher ’navous per saimper, Per mê pü fors’il brancler. In que cas, oimé, sun eau Bain disfortünedamaing; Ma la sort mia voul uscheia, Nun po esser otramaing.

Eau fatsch spraunza, ch’ünsacura Da qualvarts poss’am plazzer, Cun l’agüd da quel sü sura, Per mieu paun am guadagner. E scha Dieu am do fortüna, Mieus affers con favorir, Schi bainbod fatsch quint tuottüna A’ t revair darcho da gnir.

Poi darcho quels temps amabels Poss giodair e la favur, Da passer dis agreabels Con ma bell’in fand l’amur, Quell’affabla dutscha chera, Chi l’ogget ais da ma sort, E suletta ais, chi plescha A mieu cour infin la mort.

Quauntas sairas dalettusas Ch’eau cun te he passo vi; Quels buns dis m’haun parieu uras, E quaist mais am per’ün di. Ma, o vè, bod l’ura ’s prosma Da viedi, ch’eau stögl fer. Ah, que ’m pera, ch’eau nun possa Usche bod at banduner.

„Cun suspender, tü, mia vita, T’affaneschast pü co pü. Sapchast pür, cha bain afflitta Sgüramaing sun taunt cu tü. Eau sun la disfortüneda, Da ’m stovair d’ te separer, Per rester forsa priveda, Gnand per saimper a ’m smancher.“

Ah, mieu bain, que co nu ’m tuocha! Perche voust tü am ferir, Laschand gnir quels pleds our d’ buocha, Ch’eau vegn forsa a ’t tradir? Impossibel ais, ch’eau possa Smancher via taunt’amur;

Vögl pütost murir güst uossa, Cu dvanter ün traditur.

Sajast fidella e constanta, Sco ch’eau sgür sarò con te, E t’impaissa’ t, cher’amanta, In tieu cour suvenz sün me. Schi dimen’, o vita mia, Cun mieu cour d’ tristezza plain Pigl alfin l’amar addieu, T’abbratschand, addieu, sto bain!

13

Vol. VIII

Darcho la not rived’ais no Tres Dieu pussaunt, chi ’ns ila do, Per cha pusser nus possan. Il di ais sto passo bod vi, Sco l’ordinari imminchadi, Tres spüra grazia sia. Giand a dormir vus non savais, Damaun mamvagl pü scha vivais, Vus tuots nel muond acquia; Dimen’al Segner vögl ruver, Cha el per vus vöglia vaglier E ’s perchürer adüna.

La s-chüra not passed’ais vi, E darcho gnieu ais il di. Ludo il nom del Segner! A quel vulains tuots ingrazcher, Cha l’ho vulieu ans perchürer Da mels e da disgrazias. A quaist nouv di siand rivos, Zieva ch’avais giodieu bun pos, Voss fats el benedescha! As dett’in quel sieu bun agüd La pesch, concordia, vair salüd Dad uoss’infina saimper.

14

Vol. VIII

Dò ’m la rösetta, dò ’m il craunzin, Condür, ma bella, t’ vögl al festin. Mieu craunz e rösa nun t’ lasch our d’ maun; Vo pür cun otras a bal damaun. Ah, tü suletta, poss bain at dir, Est hoz la dama, ch’eau vögl tschernir. He eau dad esser? Sulett’ebbain Tia suttunza nel bal damaun. Amur eterna gür be a te, Dò ’m la fluretta, sota con me! Amur sch’ tü ’m gürast vegn al festin; Co hest la rösa ed il craunzin! Cun la flur bella dò ’m eir tieu cour, Ch’eau t’amaregia, infin ch’eau mour. Sch’ tü nu ’m tradeschast in il cour tieu, Cul craunz e rösa pigl’il cour mieu! Amur gürain ans eternamaing, Sutand insembel allegramaing.

15

Vol. VIII

Crudel, tü m’hest tradida S-ch’ün barbar traditur, Il cour m’hest tü rapida E nun hest gneaun rossur.

L’affet e l’amur mia Cu mê poust t’impisser Usche da smancher via E dal tuot at müder.

Eau cun mieu cour plajeda Da lönch sun vi da te, E tü m’hest banduneda, Sainz’at fer pcho da me.

Nun crai, cha der s’and possa Sül muond ün pêr cu tü. Tü ’m mettast alla fossa, Ah, nun poust fer dapü.

Ma vain il di, he spraunza, Cha tü t’arüvlerost, E per tia disleaunza La peja chatterost.

Conserva pür ta bella, Già cha tü voust usche. Ed eau, o Dieu, sun quella, Saimper in plaunt per te.

Impaissa ’t üna geda Sün tieu gürer sulet. O povra snarranteda, Cun taunta fè t’he cret.

Sco cha tü m’hest rapida La pêsch our da mieu cour, Schi l’otra tia tschernida Avrò per te amur.

Minchuna! Pajer oura Lascheda m’he cun bazs, Tres sentenza fatt’oura Accò dals magistrats.

Con rentschs tschinquaunta uossa D’ me liber sarost tü. Vo pür, ch’eau nu ’t cugnuoscha Ne ’t vezza a te mê pü.

Avair nun poust fortüna Con tieu agir pervers, E per me disfortüna Nun sarò da ’t vair pers.

16

Vol. VIII

Cour, mieu cour, perche t’attristast E perche taunt ah e vè? Ais pür begl in pajais ester, Cour, mieu cour, che ’t mauncha mê?

Che chi ’m mauncha? Tuot am mauncha, Gnieu sun eau dals mieus davent In quist lö, dalöntsch dals mieus, Ch’eu non stun zuond brich gugent.

Begl chi saj’ in pajais ester, Tuot am voul der ad incler, Ma nun sè ’m lascher persvader E nun poss pü als tadler.

Taunt al fich am lasch increscher, Ch’eau sun bod alguanto our; Tuot, ah tuot am vain incunter, Ed üngün nun poss ster our.

Nun poss ne manger ne baiver Ne dormir ne not ne di; Passiun, fadi’ e larmas Sun mieu paun d’imminchadi.

Bain gugent a chesa mia Turness bod, ah schi, bain bod, Tar mieu bap e tar mia mamma, Tar mieus munts, ma val e god.

A giodair que saun bun ajer E quels vents per me zuond rers, Que solagl e fras-cha glüna E pas-chüras, pros ed ers.

Vzess gugent quellas blaisettas, Quels vadrets fich ots e glischs, ’Nua cha legers chamuotschs saglian E chatscheders nun paun ir.

Vzess gugent quellas chesettas D’ mieus paraints e chantunais. Passanter inqualche uras, ’Nua soggeziun nun ais.

Mieus compagns e mias amias Gess con brama a chatter, E cun els da compagnia Spess chanter ed eir suter.

Cò üngün mê nu ’m salüda, Chi ’m voul bain üngün nun ais. Ne ’ls infaunts nun am charezzan, Sco chi ’s fo in nos pajais.

Sch’eau pü lönch vess da ster quia, Schi stuessa sgür morir Dalla grand’increschentüna, Ch’eau nun poss bod pü soffrir.

Cour mieu cour, in nom del Segner, Sapchast uossa t’adatter; Scha Dieu voul, schi puderegia Bod a chesa mia turner.

17

Vol. VIII

Sun il dottur Gian Giachem Spröd, La glieud curesch a mieu möd, Se fer, cha ’ls orvs darcho saun ir E cha ’ls strupchos a vair paun gnir.

S’ fidand in me ün paziaint, Po ’l fer il prüm sieu testamaint; Eau our dal muond üngün tramet, Aunz cu sieus fats ch’el mett’in net.

Mas curas sun fich bunmarcho, ’Na vouta sula vegn duvro. Eau am containt da que cha’ m daun, He chüra d’els, scha ’ls pigl a maun.

Da Coir’ais quist il stil ch’eu tegn, Ch’el ais probat a tuots mantegn, Cha ogni mez effet stu fer Il dottur Spröd po bain gürer.

18

Vol. VIII

In ma giuventüna Vegn in trusch adüna. Solum per guarder, Scha ’m füss reuschieu Con ün bun partieu Co da ’m cumpagner;

Cun ’na brava matta, Chi per me s’adatta, A mieu stedi e gro. Ma la vista s’ muossa, Ch’eau nun se aunch’uossa, Inua der dal cho.

Eau nun tscherch richezza, Neir taunta bellezza, Ma bainschi l’onur, Civilted, scortschentscha, Virtüd e prudentscha E sincer’amur.

Prusa, amiaivla, Cher’e buntadaivla, Sauna per se stess, Plaschaivl’e modesta, Leigra, viv’e lesta Sch’ell’ais, am plaschess.

Muntra, volontusa E laboriusa E chi sapcha fer Da sieus mauns qualchosa; Ma la prüma chosa Saj’ il bain chaser.

Sco üna massera, Vaira, buna chera, Da bain in tuots fats, E chi hegia chüra, E pisser, ranchüra Saimper da sieus fats.

Fer sieus pans asvessa Eir queco vulessa Ch’ella ils savess; Stand in chesa sia, Noschas cumpagnias Ch’ella nun pratchess.

Sül decor s’ contegna Ed üngün nun vegna Neir a criticher, Cha bain spetter po’ la, Bainvulair s’ farò ’la E da tuots luder.

Discursiv’, amabla Saja e trattabla In conclusiun, Siand eir eau ’miaivel, Prus e buntadaivel Ed ün leger sun.

D’ ma buna condütta E bainfer perdütta Paun mias ouvras der, Cun las provas cleras, Chi tiers bgers sun reras, Dad ün cour sincer.

Quaists sun beneficis, Chi alags felicis Paun fer e cuntaints, Pü cu la richezza, Chi ais in tschertezza Be dal spiert turmaint.

Quella mievla d’ roba. In quaist muond chi ’s gioda, Da se svessa s’ fo, Cur cha robustezza, Sandet e destrezza Vögl’e cuntegn s’ho.

19

Vol. VIII

Ad alp s’ho bella vita Ad alp vegn eau gugent, Siand cha lo as gioda Frais-ch ajer e bun vent.

Sün verdas blaisettas E munts dels margumets Cun strasunaunza güvlan Ils legers pasturets.

Imminchün ho sas vachas Da mundscher, chi ’l pertain, Pero da lat las vignas E bellas mundsch’il sain.

Il sain fo las chaschedas, Il chandaun fo il spech, Ed il pastrin las vachas Our d’ stavel chatsch’ün töch.

Ziev’insalo la puonna, Miss dvart il tschigrumet, Mangio il spech in gramma, Schi vaume tuots a let.

La damaun zieva tuornan Darcho a lur lavuors, Nun barattessan vita Que temp culs signuors.

Che trais mais allegers! S’ po dir in vardet. Ün po pü meleschan S’ho cur fo tridas steds.

Pel di dellas imsüras Sun ils prüms noss pissers, D’avair net ed in uorden, Cur chi vain ils massers.

Scodün la bandirela Gugent vuless avair; Quel têl, chi l’avaregia, Gro ’ns ho da savair.

Da der ’na bella dscherpcha Eir tuot la pain’ans dains, Ma ’l di della s-chargeda Cun brama la spettains.

20

Vol. VIII

Il schnaps ais ma vita, Quel baiv eau gugent; Mê brich ’in ma vita Nu ’l büt eau davent.

Cur ch’eau quel poss baiver Ais mieu tuot il muond; Da quel nun vegn aiver. Ma bainschi arduond.

Vögl mia giuventüna Giodair inandret Cun fer qualchüna Partid’a treset.

Con las bellas mattas Eau ’m vögl der plaschair, Siand cha sun fattas Per bain las giodair.

Am vöglian der tridas, Ma eau nun las vö, Cur ch’eau las he vissas Gnareg’a dir: tö!

Non vögl savair d’ellas E tuot lur daners, Eir sch’ellas s’ faun bellas Con lur pros ed ers.

Per me ais aunch’ura Dad ir aint il latsch; Gnareg’ünsacura Eir eau our d’ s-chavatsch.

Ma qualche tras-chettas … Vögl auncha suter, E mas chanzunettas Chanter e tschüvler.

Ma pipp’eau smanchaiva, Chi ais tuot mieu dalet D’ damaun fin a saira E la not aint in let.

Sgür tuot il di stun eau Eir sainza manger, Aunz eu, ma fè buna, Fer sainza fümer.

Cur vegn in que stedi Ch’ nun chat pü tabac, Fatsch eau il viedi Mit samt Sack und Pack.

21

Vol. VIII

Eu sum üna giuvnetta, Chi am da ster allegramaing; Schabain cha sum povretta Schi dhe mia cour containt; Scha nun he roba ne daner, Poss fer mia sön sainza pisser; Eu sum üna giuvnetta, Chi dhe mia cour containt.

Eu vez cha la glieud richa Cun tuot lur baz’ s nu sum cuntaints; Scu eu chi nun he bricha, Almain nun he nell’que turmaint, Ne quella temma cur cha mour, Da stair lascher mias basz davous; Siand cha sum povretta, Schi dhe mia cour containt.

Sandet e contentezza Vela bain pü cu argient ed or, Stant quel chi ho richezza Da rer cha’ l hegia pôs; La quiettezza e la sandet Sum la pü grand felicited; Eu sum üna giuvnetta E d’he mieu cour containt.

Cuntainta da mia stedi Mia vitta veng am gadagnand, La saira in ün rösedi Mia cour vo s’allegrand Cha dhe mia paun d’iminchia di, E cha damaum veng darcho di; Eu sum üna giuvnetta, E dhe mia cour containt.

Virtüd e sapienzcha Pür memma nu pussed’eu brich; Amur ed innozenzchia Tar me ais il pü rich; Ün bum caracter, cour sincer Es que ch’eu poss in dota der; Eu sum üna giuvnetta, E dhe mia cour containt.

Sum prusa e sincera Cun tuot la glieud in generel, E se fer bella tschera A chi nu’ m fo del mel;

Tuot que cha dhe aint in mia cour A mas compagnas stölg dir our; Eu sum üna giuvnetta Ed he mia cour containt.

Se ster in chesa mia Ed obedesch mias genituors, Observ il pied da Dia Schivesch ils lous d’erruors; Nun he superbgia ne trids fatts, E schnöss d’üngiün eu brich nu fatsch; Eu sum üna giuvnetta, Ed he mia cour containt.

In bumas cumpagnias Veng bain gugent e legra stum; E fatsch eir dallas mias Scha do l’occasium. Eu am il spass e se l’incler, Eu se bain der e se pigler: Eu sum üna giuvnetta, Ed he mia cour containt.

Dels chaunts sum diligiainta, La musica am plescha bain; Sum eir fich amatura Da bels divertimaints; Nun he tristezza ne paschiums, Da cour chantand bellas chanzums; Eu sum üna giuvnetta Ed he mia cour containt.

’Lafin sum amatura Eir dels tramelgs, pustüt del sum; Ma vez gugent allura, Cha regna eir unium. Infin cha sum de liberted Schi völg ster legra e suter; Eu sum üna giuvnetta; Ed he mia cour containt.

22

Vol. VIII

L’aigla ha pers la forza La non po plü sgolar, La Frantscha tras sia forza L’ha fat il chè sbassar.

Sia ira (ça ira) cun algretia Ils Franzès van chantond, Pertot ingio ch’els van Cun valur cumbattond.

Pertot els fan las ledschas Tots stovan l’observar, Ingün po contradir Tots ston bè obedir.

’l Tirol quella forteza Ch’ingün nu leiva crair Sun entrats cun leideza Sco svess vain podü vair.

Vienna non eira sgüra Ella steiva spettar Als Franzès, containteza Cha ’n pasch la laschan star

L’Italia es totta persa Sco eir ils Pajais Bass Zond brich am possa volver Pertot serrà il pass.

Boemia et Ungaria Ais tot meis reginom, Bandunond l’Ingelterra Non vess eu ingün don.

L’Ingelterra es richantada Et eu patesch il don Scha no ’m distach dad ella Pertot meis reginom.

Tü sabi prussianer Hast bain prolitigià L’alianzia hast disfat In pasch esch tü reistà.

Eu nun l’ha perdunada Ma tegn per adimaint Nom ha ch’eu vegn in forza Scha bain tü esch possaint.

La Frantscha non post vendscher Eu vez ch’eu sun sforzà, Bainbod da far la pasch Eu sun mez ruvinà.

O Ingelterra altera Tü tainst dozà il chè Consegna tü mias inslas Las qualas m’hast piglè.

Tot sa cha tü esch richa A scodün es contschaint Forsa ün di vgnarà Ün oter plü possaint.

Ils princips dal imperi Han gnü eir pac guadogn D’as metter cunter Frantscha Eir quels pateschan don.

Eu non sa plü che dir Che stüdi ch’eu piglia Ossa nun reista oter Co solum la Siziglia.

Il Piemont es ie Non poss plü l’aquistar Ma solum la Sardegna Quell’am pudess reistar.

Eir eu l’ha savurada N’ha gnü eir ün bun nas, Ma trid’am jeiva bod Eir in man dels Franzès.

Ils signurs holandais Eir quels crajevan bucca Chi gnissan ils Franzès Als squassar la perucca.

Ossa vus aliats Craiaivat bain da bun La Frantscha tots insembel Da far ’na partiziun.

Eu perd il plü da tot Las clafs del paradis Ch’eu non poss plü entrar Ni eu ni meis amis.

Ils Franzès l’han piglada In tschel els van chantond Sa ira (ça ira) cun alegria Tots van eir musicond.

La Retia e la Helvetia Tots duas in uniun As spettan da la Frantscha Bucca ordinatiun.

Schabain eir ossa para Remodernatiun Eir con las nossas ledschas In nos pajais grischun.

Vulain rovar al Segner Ch’el vögla inspirar Quaista nova regentia Cha tot possa bain far.

Eu non sa plü che scriver Dun fin a mia chanzun Viva pür Bonaparte! Sco eir la natiun!

The opening of the book is shown; the full text loads in the reader.

Loading the full text…